آشنایی با فرش دستباف خراسان

آشنایی با فرش دستباف خراسان

آشنایی با فرش دستباف خراسان

فرش دستباف خراسان یکی از اصیل ترین و با قدمت ترین و در عین حال مشهورترین انواع فرش های ایرانی به حساب میآید که قدمت و تاریخچه آن به دوران حکومت شاهرخ میرزا در منطقه هرات باز می گردد و چیزی در حدود ۶۰۰ سال قدمت دارد. منطقه خراسان یک منطقه در ناحیه شمال شرقی کشور عزیزمان ایران می باشد. کلمه خراسان از دوقسمت خور و آسان تشکیل شده که به معنای بالا آمدن خورشید و در نوشته های پیشینیان به معنی مطلع الشمس می باشد.

منطقه خراسان در گذشته کشوری بسیار پررونق و وسیع بوده که در طی قرنها به دلیل جنگهای مختلف و همچنین بی کفایتی حکمرانان خود به قسمتهای مختلفی تقسیم شده و امروزه قسمت هایی از منطقه خراسان در کشور روسیه و افغانستان قرار دارد.

در حقیقت خراسان فعلی تنها بخش کوچکی از خراسان قدیم می باشد. فرش‌های دستباف خراسان جزو نفیس ترین فرش های دستباف ایرانی به حساب می آید که هنر باستانی و سنتی ایران زمین را به بهترین شکل ممکن به نمایش میگذارد.

آشنایی با فرش دستباف در منطقه خراسان

فرش‌های دستباف خراسان به دلیل استفاده از پشم مرغوب که از گوسفندان تهیه میشود درخشندگی و زیبایی بی نظیری داشته و با توجه به اینکه فرشی بسیار برجسته و طرح مناسبی دارد زیبایی قابل توجهی را به مرحله ظهور در می آورد که در نتیجه باعث می شود تا نقش اصلی به کار رفته در فرش دستباف خراسان به صورت کامل از زمینه فرش جدا و متمایز باشد و در نتیجه جلوه بیشتری پیدا کند. در حقیقت شما در فرش دستباف خراسان همان گرمی و نرمی که در دستگاه های قدیمی ایران شاهد آن بودیم را لمس خواهید کرد.

زمینه های به کار رفته در فرش‌های دستباف خراسان معمولاً قرمز و آبی پخته و پر رنگ می باشد که نقش و نگارهای گلدار به همراه طرح های ظریف را به نمایش در می آورد. البته برخی از نقش و نگارهای به کار رفته بزرگ بوده و در میان فرش به خوبی عرض اندام می کنند. یکی از مهمترین ویژگی هایی که با استفاده از آن می توان فرش دستباف خراسان را تشخیص داد طرح لچک و ترنج است که در این فرش ها به وفور شاهد آنها هستیم.

طرح لچک و ترنج یک طرح با نقش گل و آرایه های مختلف در قسمت وسط و همچنین چهار طرف فرش می باشد که در نتیجه یک شکل متمرکز در قسمت وسط روی زمینه های ساده انداخته شده و کار بافت آن صورت می پذیرد.

 

هنر قالی بافی در خراسان
هنر قالی بافی در خراسان

هنر قالی بافی در خراسان

 

در منطقه شمال شرقی کشور عزیزمان ایران و استان خراسان شمالی و خراسان رضوی و خراسان جنوبی قرار دارند که به بافت انواع مختلف فرش های دستباف نفیس و گرانقیمت شهرت دارند. هنر بافت فرش در خراسان قدمتی بسیار بالا داشته و این منطقه در قرن نوزدهم و بیستم به عنوان یک مرکز بسیار بزرگ تولید فرش تبدیل شد.

البته بسیاری از فرش هایی که در منطقه خراسان بافته می شوند به نام شهری که در آنجا بافته می شود نام گذاری می شوند که از جمله مهمترین آنها میتوان به شهر مشهد و همچنین درخش اشاره نمود.

فرش دستباف این شهر از نظر نقش و نگار و همچنین طرح تنوع بسیار بالایی داشته و با توجه به اینکه از سنت های دیرینه پیروی می کند طرح های سراسری و افشان تا لچک ترنج را به صورت کامل در بر گرفته و در دل خود جای می دهد. رنگ بندی به کار رفته در فرش دستباف خراسان نیز بسیار متفاوت بوده و معمولاً ترکیب رنگ ملایم و زینتی دارد. ولی در عین حال در برخی از انواع فرش دستباف این شهر با رنگ های بسیار پخته و جذاب نیز رو به رو می شویم.

نکته ای که برای تمامی انواع فرش دستباف این شهر شامل میشود آن است که فرش دستباف خراسان به رنگ بندی و طرحی که باشد به خوبی استانداردهای لازم را پاس کرده و کیفیت بسیار بالایی دارد. همچنین مهارت بسیار بالای بافندگان فرش در منطقه خراسان باعث شده تا در عین حال که فرش های این منطقه از پشم نرم و درخشان بافته می شوند دوام و ماندگاری و استحکام بسیار بالایی نیز داشته باشند.

 

تاثیر گرفتن هنر فرش دستباف خراسان از منطقه تبریز

 

قالیبافی و فرش بافی در دوران معاصر به صورت قابل توجهی معطوف به تاجران فرش در منطقه تبریز می گردد چرا که تاجران در این منطقه کارگاه های فرش بافی بسیار زیادی را احداث کرده و همچنین فرشبافان و تولید کنندگان قالی در منطقه تبریز را تشویق کردند تا برای اعتلای هر چه بیشتر این هنر، هنر فرش بافی باستانی به خراسان نیز مهاجرت نمایند.

هنرمندان و استادانی که برای اقامت در اطراف حرم امام رضا علیه السلام و همچنین کسب درآمد مناسب به مرکز استان رضوی نقل مکان کرده بودند اصول طراحی و همچنین نقش و نگار ها و تکنیک های فرش بافی منطقه آذربایجان و تبریز را به این منطقه آورده و آن را به طراحان فرش در منطقه مشهد ثبات دادند.

دکوراسیون زیبا با فرش دستباف خراسان
دکوراسیون زیبا با فرش دستباف خراسان

دکوراسیون زیبا با فرش دستباف خراسان

در صورتی که فرش‌های دستباف خراسان را برای دکوراسیون منزل خود انتخاب کردید مطمئن باشید که انتخاب بینظیری انجام داده اید. فرش دستباف این شهر طرفداران بسیار زیادی در سطح دنیا داشته و به عنوان یک کالای بسیار لوکس و مجلل به حساب می آید.

فرش هایی که در دوران قرن پانزدهم تا ۱۹ نوزدهم در منطقه خراسان بافته شده اند جزو زیباترین فرش های دستباف دنیا به حساب می آید فرش‌های دستباف این شهر طرح های سراسری داشته و نقش های مختلفی را ایجاد میکند. ترکیب رنگ بسیار ملایم و خاکی بوده و این موضوع در مقایسه با دیگر فرش های ایرانی به صورت کامل قابل لمس می باشد.

ابوالفضل امیری
ارسال دیدگاه